Kees De Kort | Bnr

Volgens demissionair minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Mariëlle Paul gaan de pensioenen structureel met 14 pensioen omhoog. Het gaat volgens de VVD-minister om pensioenen die in het afgelopen jaar al zijn overgegaan naar het nieuwe stelsel. 'Niets van waar', zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Deze cijfers zijn willekeurig ergens vandaan gehaald.’   Wat is er aan de hand?   Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid moet voortgangsrapportages opstellen over de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, het zogenaamde invaren. Een deel van de fondsen is begin deze maand overgestapt, voor veel pensioenfondsen staat dit gepland op 1 januari aanstaande. Het ministerie heeft nu een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, vergezeld van meerdere bijlagen van diverse instanties, zoals de AFM, De Nederlandsche Bank, SEO, Netspar, Ipsos en E&Y. Om het allemaal zo transparant en duidelijk mogelijk te maken. Maar die r

De Amerikaanse president Donald Trump gaf gisteren een langdurige speech op het World Economic Forum in Davos. ‘Het was weer een aaneenschakeling van dingen waarbij je je afvroeg waar die cijfers vandaan komen en of dat echt zo werkt’, zegt Edin Mujagic. ‘Maar hij zei ook een aantal zaken waar ik als macro-econoom op aansla.’  Waar sloeg je dan op aan?  Hij zei bijvoorbeeld dat de Amerikaanse economie het geweldig doet sinds zijn aantreden een jaar geleden: nagenoeg geen inflatie en uitzonderlijk hoge economische groei. Dat klopt niet helemaal. Nagenoeg geen inflatie is een behoorlijke overdrijving van de werkelijkheid in Amerika. De economische groei in Amerika is inderdaad hoog geweest. Vorig jaar was die hoog en dit jaar zal die ook hoog zijn, maar uitzonderlijk hoog is het nou ook weer niet. Hij had wel gelijk toen hij zei dat dat beter is dan de andere combinatie: lage groei en hoge inflatie. Dat is een recept voor misère en achteruitgang. Daar is geen speld tusse

Dat het aantal mensen met een baan toch in armoede leeft, is het gevolg van weggevallen steunmaatregelen. De energietoeslag die tijdens de coronapandemie in het leven werd geroepen heeft de gevolgen van de hoge inflatie als het ware ‘gecamoufleerd’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Uit CBS-cijfers blijkt dat in 2024 zo'n 2 procent van alle werkenden in armoede leeft, dat zijn 175.000 mensen – fors meer dan in de jaren ervoor toen er zelfs sprake van een daling. Is het alleen het wegvallen van de steunmaatregelen? Het gaat om een aanzienlijke groep mensen. Sommigen van hen hebben niet het hele jaar gewerkt of maken weinig uren tegen lage tarieven. Dat geldt zowel voor zzp’ers als voor werknemers in loondienst. Tegelijkertijd willen veel van hen juist méér werken. Dat lukt alleen niet altijd. Een belangrijke oorzaak is de zogenoemde frictiewerkloosheid: niet elke werkloze kan elke openstaande vacature vervullen. Opleiding en ervaring sluiten vaak niet aan. Daardoor blijven

De wereldwijde economie groeit dit jaar naar verwachting iets harder dan eerder werd gedacht, maakte het Internationaal Monetair Fonds (IMF) maandag bekend. Dit ondanks de geopolitieke onrust in de wereld. ‘De wereldeconomie is stabiel te midden van uiteenlopende krachten', aldus het fonds. Opvallend, zegt Edin Mujagić. ‘Het lijkt erop dat de bekabeling van de wereldeconomie ongemerkt opnieuw is aangelegd.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het traditionele nieuwjaarsartikel van de secretaris-generaal van Economische Zaken, Sandor Gaastra, is verschenen in het economisch vakblad ESB. De titel: ‘Geopolitieke macht heeft economische waarde’. Macro-econoom Arnoud Boot las het artikel ook, en is het daarmee eens. Wat bedoelt Gaastra daarmee?  In de meest negatieve betekenis bedoelt hij dat je, als je puur afhankelijk bent van een land, klem kunt komen te zitten. Dat land bepaalt dan of je welvarend kunt leven en kan zijn economische macht omzetten in een politiek instrument. Als hij daartoe bereid is, jij geen alternatief hebt en hij ook bereid is pijn te lijden, dan zit je als land klem. Dat is waar hij begint. Hij begint nu dus niet, zoals vorig jaar, met de vraag hoe we de economie productiever maken; daar besteedt hij maar één regel aan. Nu gaat het puur over economische machtspolitiek en hoe je je daar als land tegen zou kunnen weren.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Arnoud Boot stuitte in de Financial Times op een oproep om het toezicht op de financiële sector te veranderen. Het moet minder strak, is de boodschap, want er is meer dan stabiliteit: de sector moet ook competitief blijven.  Wat las je precies in de Financial Times?  Het kwam uit de European Financial Services Round Table, de lobby van grote banken en verzekeraars. Daar staat eigenlijk dat de Europese Unie het Engelse model moet kopiëren. Dan krijgt concurrentie een expliciete rol bij toezichthouders op de financiële sector, naast stabiliteit.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De AEX staat op recordhoogte, China heeft een historisch hoog handelssurplus en de financiële markten wereldwijd staan er goed voor. Dat terwijl de spanningen op het wereldtoneel almaar toenemen door brandhaarden in iedere uithoek van de wereld. ‘In de enorm uitgebreide handelsstromen die we wereldwijd zien, is het toch frappant dat de wereldhandel gewoon doorstoomt’, zegt ING-hoofdeconoom Bert Colijn. Toch is Europa een vreemde eend in de bijt.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De aanklacht van het Witte Huis tegen voorzitter Jerome Powell van de Amerikaanse centrale bank zal geen invloed hebben op het volgende rentebesluit van de Fed. Over twee weken komt de commissie bijeen om te bepalen wat er met de huidige rentestand moet gaan gebeuren. Gezien de huidige inflatie in de VS, gaat er volgens macro-econoom Edin Mujagic nog veel gebeuren. 'Het blijft een groot circus daar.’   Hoe staat het met de inflatie in de VS nu?  De inflatie is te hoog, staat nu op 2,7 procent, net als bij de vorige meting. Met enig gevoel voor optimisme kun je dit ook als een meevaller zien. Wat ook een meevaller is, is dat we weer eens inflatiecijfers hebben, want dat is de afgelopen maanden ook anders geweest. Maar als je achter dat cijfer kijkt, zie je dat voedsel 3 procent duurder is geworden. En dat voelen veel Amerikanen in hun portemonnee. Technologie is goedkoper geworden, maar dat wordt minder vaak gekocht.  De Fed mikt op 2 procent per jaar. Waarom blijft die infl

In de brievenbus van de Fed zat onlangs een wel heel opmerkelijke brief. Die brief bleek een dagvaarding te zijn die de Federal Reserve heeft ontvangen van het Amerikaanse Openbaar Ministerie, specifiek gericht aan Fed-voorzitter Jerome Powell. Het OM dreigt met een strafrechtelijk onderzoek omdat Powell in het Amerikaanse parlement gelogen zou hebben over de werkelijke kosten van de restauratie en verbouwing van het Fed-gebouw. ‘Maar volgens Powell zit hier iets anders achter’, zegt macro-econoom Edin Mujagić.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeventig vooraanstaande Europese economen dringen vandaag in een open brief aan op waakzaamheid nu de discussie over de digitale euro in een stroomversnelling raakt. Let goed op de belangen en weersta de lobby van de financiële sector, is de centrale boodschap. Een van de zeventig economen, verenigd in het Sustainable Finance Lab, is macro-econoom Arnoud Boot. De digitale euro, dat klinkt als een technisch onderwerp, dus leg uit.   Kijk, uiteindelijk gaat het over de vraag: waar ligt de macht in de economie? De vraag is nu, of Europa vanuit het oogpunt van strategische autonomie een soort anker nodig heeft in het financieel systeem. Vroeger was dat de centrale bank. Je kon ervan uitgaan dat je bankbiljetten en munten, die uitgegeven werden door de centrale bank, dat dat het publieke geld was, het primaire betaalmiddel.   En dat is nu niet meer zo dus?  Nou, als Trump begint met zijn vriendjes hun eigen munten te laten ontwerpen, waarmee betaald kan worden, dan krijgt een platform als Amazo

Nederlandse en Europese banken snijden diep in hun personeelsbestand. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is dat lang niet altijd een investering in de toekomst. ‘Voor veel banken is dit vooral uitponden.’ Waarom snijden banken nu massaal in hun personeelsbestand?  Er is niet één oorzaak. In brede zin kun je zeggen dat banken te lang zijn blijven werken volgens structuren uit het verleden. Veel processen hadden eerder geautomatiseerd kunnen worden, maar die omslag is traag verlopen. Daarnaast speelt het witwasdossier een grote rol. Banken hebben de afgelopen jaren duizenden extra medewerkers aangenomen om aan strengere regels te voldoen. Die personele groei wordt nu deels teruggedraaid, omdat toezicht efficiënter mag worden georganiseerd op sectorniveau, in plaats van dat elke bank alles afzonderlijk controleert. Dat vraagt om meer automatisering en flexibiliteit, en leidt nu tot het schrappen van banen.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het vijfde jaar op rij komt de inflatie in Nederland uit boven de 2 procent. ‘Je zou bijna kunnen zeggen: some things never change’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. In december bedroeg de inflatie 2,8 procent en voor het hele jaar 2025 komt deze uit op 3,3 procent. ‘Dat zijn percentages waar Nederland in het verleden niet aan gewend was en die duidelijk aan de hoge kant zijn.’ Waarom zakt de inflatie zo langzaam? De inflatie is op een bepaald moment snel gedaald. Van 10 tot 15 procent ging deze in korte tijd terug naar 3 procent. Daarna stagneerde de daling. Het laatste deel van het proces blijkt moeilijk. Dat hangt onder andere samen met de sterke prijsstijgingen in de dienstensector van de economie. Als inflatie eenmaal in dat deel van de economie terechtkomt, wordt zij hardnekkig en moeilijk terug te dringen. Daarom is 2025 een jaar van hoge inflatie en zal dat in 2026 waarschijnlijk ook het geval zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Financial Times analyseerde IMF-hoofdeconoom Gita Gopinath waarom 2025 economisch gezien onverwacht goed uitpakte. Dat is volgens macro-econoom Edin Mujagic een vraag die veel economen en niet-economen bezighoudt. Hoewel de wereldeconomie er goed voor lijkt te staan, is er volgens hem sprake van een ‘fragiele situatie’. ‘De gevolgen voor de economie moeten voor een groot deel misschien nog komen.’ De verwachting was dus dat 2025 een economisch catastrofaal jaar zou worden. Waarom?  Omdat de Verenigde Staten begin dat jaar een nieuwe president kregen en er allerlei maatregelen kwamen, waaronder veel hogere importheffingen. De vrees was, en voor velen ook de overtuiging, dat dit behoorlijke schade zou opleveren voor zowel de Amerikaanse economie als de wereldeconomie. Toch moeten we begin 2026 vaststellen dat van die schade weinig zichtbaar is geworden. Sterker nog, de Amerikaanse economie heeft een keurig jaar achter de rug en ook de wereldeconomie is

Het Europese begrotingsraamwerk ligt al langer onder vuur. Nu heeft ook Paolo Surico, econoom verbonden aan de London School of Economics, zich erover uitgesproken. In zijn kritiek kan macro-econoom Edin Mujagic zich opvallend goed vinden. ‘Economisch gezien is er van alles mis met sommige Europese regels.’ Wat zegt Surico over het Europese begrotingsraamwerk?  Hij wijst erop dat er sinds een paar jaar, door de pandemie en andere wereldwijde ontwikkelingen, een nieuwe regel geldt binnen de Europese Unie. EU-landen mogen meer gaan lenen, ook als ze al hoge schulden hebben en ook als het begrotingstekort aan de hoge kant is, zolang dat geld maar bestemd is voor defensie. Politiek gezien is dat volgens hem volkomen logisch, omdat veiligheid nu eenmaal een hoge prioriteit heeft. Maar economisch gezien is er van alles mis met die regel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De detailhandel zette in november 4 procent meer om. Het lijkt een detail in een hele brij, maar het zegt wel iets over de staat van de economie. ‘Ik zucht er bijna bij’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Het land klaagt dat het allemaal minder wordt en dat men moeilijk kan rondkomen, terwijl elk economisch cijfer erop wijst dat elke groep weer meer te besteden heeft. De detailhandel is daar een duidelijk symptoom van.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bulgarije treedt op 1 januari als eenentwintigste land toe tot de eurozone. Een feest voor veel ondernemers, maar bij ‘de gewone man en vrouw’ zijn de bedenkingen groot. Heel gek is die scepsis niet, zegt macro-econoom Edin Mujagic: uit veel Oost-Europese landen die Bulgarije voorgingen kwamen verhalen naar buiten over prijzen die na de invoering van de euro veel hoger werden. ‘Dus de Bulgaren vrezen vooral dat het levensonderhoud nog duurder wordt.’ Maar: aan alles raak je uiteindelijk gewend – zoals voor Mujagic zelfs het voortdurend waaien in zijn woonplaats Almere ooit wende. Ongetwijfeld zullen ook veel Bulgaren na een aantal jaren niet meer beter weten. ‘Uiteindelijk ga je stoppen met omrekenen. Het heeft ook iets generationeels in zich: jongeren vinden het veel logischer dat je met meerdere landen in Europa één munt hebt, dus naarmate jongeren in Bulgarije jongvolwassenen worden, zal het hele land op een gegeven moment niet meer beter weten.’See o

Van een zeepbel kun je spreken als een periode van hele snelle stijging van de prijzen gevolgd wordt door een scherpe correctie. En terwijl we de opbouw van een zeepbel heel aantrekkelijk vinden, zijn we minder gecharmeerd van het leeglopen ervan, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘De laatste tijd gaat het veel over zeepbellen, vooral in het kader van de AI-aandelen in de VS. Maar het gaat ook om de markt in het algemeen, en of die niet te ver is doorgeschoten.’  Hoe dan ook biedt het thema zeepbel Mujagic de gelegenheid om een tekst over het thema zeepbellen van de Bank voor Internationale Betalingen op te rakelen. ‘De BIS zegt dat er geen bewijs is dat je het leeglopen van een zeepbel kunt voorspellen. Het is ontzettend moeilijk om irrationeel prijsgedrag te onderscheiden van prijsstijgingen die gedreven worden door de verbeteringen in de fundamentals van een bedrijf of land.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Financiële markten die blijven stijgen ondanks geopolitieke onrust, economieën die zich blijven aanpassen en overheden die de geldkraan openzetten. In een jaar vol schokken, van handelstarieven tot politieke fragmentatie, blijken economieën veerkrachtig, ziet macro-econoom Arnoud Boot: ‘De financiële markten hebben zich eigenlijk geweldig goed gehouden.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zowel Amerikaanse als Nederlandse groeicijfers over het derde kwartaal zijn gepubliceerd. Op het eerste oog lijkt het alsof de Amerikaanse economie een stuk harder is gegroeid dan de Nederlandse: in de Verenigde Staten was er namelijk sprake van 4,3 procent groei, in Nederland 0,5 procent. Maar macro-econoom Edin Mujagić plaatst daar een belangrijke kanttekening bij: de meetmethode verschilt namelijk aanzienlijk.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kosten van de AOW zijn in de afgelopen twintig jaar verdubbeld, tot jaarlijks 52 miljard euro. Daarvan wordt voor het eerst meer dan de helft gefinancierd uit algemene middelen – belastinggeld dus, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Dus als je het alleen van de AOW-premies zou moeten hebben, was de aanvullende pensioenvoorziening al langer flink verschraald geweest.’ De AOW wordt gefinancierd volgens het omslagstelsel, legt Mujagic uit: de uitkering wordt gedragen door de premies van nu. Onder meer de Studiegroep Begrotingsruimte (SBR) heeft mede daarom voorgesteld om minder vrijgevig te zijn met de ‘premievrijstelling’ – de regeling dat je geen AOW-premie meer betaalt vanaf het moment dat je zelf AOW ontvangt. ‘Dat heb je namelijk gedaan toen je aan het werk was. De studiegroep zegt nu dat je daar naar moet kijken, omdat het uiteindelijk wel gefinancierd moet worden.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.